نوع روستاها انواع ميوه و صيفىجات شهرها را تأمين مىكردند . رفاه نسبى روستاييانى كه در اين منطقه زندگى مىكردند به هيچ‌وجه از مشخصه‌هاى ساكنان روستاهاى دوردست نبود . تنها تماس آنان با دنياى خارج زمانى بود كه با محصّلان ماليات و يا نمايندگان ارباب كه براى كسب سهم محصول آمده بودند ، روبرو مىشدند . بايد اشاره كرد كه اين شرايط به طور مطلق با دوره مورد بحث ما تطابق ندارد . در اينجا اگر مهمترين توليدات كشاورزى را در نظر بگيريم ، جالب توجه خواهد بود ؛ از ايام متقدم و متأخر ، مهمترين غلات گندم و جو بودند كه از جو براى علوفه هم استفاده مىشد . در مناطق ساحلى درياى مازندران برنجكارى در رأس امور قرار داشت ؛ برنجكارى به ميزان محدودى هم در منطقه اصفهان رايج بود . نيشكر از زمان ساسانيان در خوزستان به عمل مىآمد . كشت درختان ميوه فقط محدود به كشتزارهاى حومه شهرها نبود ؛ ولى نيازمند وسايل مطلوب آبيارى بود . در آن روزگار ميوه‌هايى به عمل مىآمد كه اساسا امروزه به عمل مىآيد . پنبه‌كارى و پرورش كرم ابريشم در اكثر نواحى متداول بود و پرورش كرم ابريشم بيشتر در اطراف يزد ، خراسان و گيلان - بيشتر سواحل درياى مازندران - صورت مىگرفت . تهيه شراب هم غيرمعمول نبود و بيشتر در جوار خود تاكستانها انجام مىشد . البته جاى تعجب نبود كه ارمنيان و گرجيان ( مسيحى ) دراين نوع تجارت فعاليت داشته باشند . زعفران - كه خواهان زيادى داشت - بيشتر در خراسان به عمل مىآمد . در مناطقى كه از يخبندان زمستانى به دور بودند ، انجير و نيز خرما توليد مىشد . در نواحى مختلف خوزستان و در ايالت كرمان و در سواحل درياى مازندران نخلستانهاى وسيعى وجود داشت . زيتون و مركبات در مناطقى حاصل مىشد كه داراى آب‌وهواى مناسبى بودند ؛ ليمو نيز بخصوص در مناطق حاصلخيز خليج فارس با پرتقاليان يعنى در قرون يازدهم / هفدهم و دوازدهم / هيجدهم افزايش يافت ؛ ولى ميزان توليد آن به اندازه توليد امروزى نبود . كشت خشخاش ( براى توليد ترياك ) و شاهدانه در همه مناطق متداول بود . چنان‌كه در بالا اشاره رفت . آبيارى در ايران از عوامل حساس و حياتى براى انواع كشاورزى بود . فنون آبيارى زير در قرن يازدهم / هفدهم متداول بود : ( 1 ) آبيارى سطحى به وسيله آب چشمه‌ها و رودخانه‌ها ؛ ( 2 ) آبيارى « زيرزمينى » به وسيله چاههايى كه از آبهاى زيرزمين تغذيه مىشد و ( 3 ) آبيارى به وسيله قنات ( يا كاريز ) يعنى كانالهاى زيرزمينى كه ساخت‌وساز آن پرهزينه بود و آبهاى زيرزمينى را به سطح زمين هدايت مىكرد . اين شيوه پيش از قرن هشتم / دوازدهم نيز